E. Fietsen door Middag-Humsterland

Route 1 vanuit Aduard. ± 22 km, rode route
De route begint bij de Abdijkerk in Aduard. U fietst in noordelijke richting. Over de brug van het Van Starkenborghkanaal gaat u rechtsaf lang het kanaal. Daarna linksaf de Medenerweg op naar “het kerkje van Harkema”. Daar neemt u het fietspad naar Fransum. Na een bezoek aan het kerkje daar, fietst u via de Fransumerweg naar het westen. Steek de provinciale weg (Sietse Veldstraweg) over en ga tussen de gele pilaren door naar de Piloersemaborg. Door het hek het fietspad op. Links van het pad zien we in het weiland vaag waar de oude borg gestaan heeft. Bij de T-kruising van het fietspad, naar rechts naar de Jensemaweg en dan rechtdoor. Links van de weg lag de voormalige geul het Oude Riet, oorspronkelijk de zuidgrens van het eiland Humsterland. Het land ligt nu hoger dan het oude kwelderland rechts van de weg. Blijf de weg volgen tot de T-kruising. Daar links af, dwars over de wierde Frytum, een archeologisch monument en dan weer rechts af de Frijtumerweg op. Bij de volgende T-kruising neemt u de richting Niehove.
Na een bezoek aan Niehove kunt u verder via het weggetje Tilstok naar het fietspad richting Zuiden. Komt u weer bij een weg uit, dan even rechts en dan weer links het fietspad op. Het fietspad splitst zich en u gaat links af naar de Oude Dijk. De naam zegt het al. Ook dit was een dijk, die oorspronkelijk bescherming moest bieden tegen het water uit het Kommerzijlsterdiep en het Oude Riet. Bij de T-kruisng naar rechts tot aan de Friesestraatweg. Daar gaat u links langs de Friesestraatweg. Bij Noordhorn gaat u het dorp in. U kunt een bezoek brengen aan De doopsgezinde vermaning, de kerk en de molen Fortuna. In de molen is een tentoonstelling over de slag bij Noordhorn (zie elders in dit boekje). Noord- en Zuidhorn liggen op een zand- en keileemrug midden in het kleiland. Vlak voor de brug over het van Starkenborghkanaal gaat u links af en fietst langs het kanaal terug naar Aduard.

Route 2 vanuit Grijpskerk. ±13,5 km, groene route
U start bij de kerk in het centrum van Grijpskerk. Ga in noordelijke richting het dorp uit. Steek bij het stoplicht de Friesestraatweg over en neem de eerste weg rechts. Neem het fietspad dat links af gaat. Na enige kronkelingen bij de T-kruising rechtsaf naar Kommerzijl. In Kommerzijl gaat u links de Hoge weg op en dan rechts de Pamaweg op. Deze weg volgt de loop van de oude zeedijk links van de weg. De dijk dateert uit rond 1425 en diende tot 1660 als zeedijk. U neemt de tweede weg rechts, de Rikkerdaweg, die u naar Niehove brengt. Na een bezoek aan Niehove kunt u verder via het weggetje Tilstok naar het fietspad richting Zuiden over het Niehoofsterdiep. Komt u weer bij een weg uit, dan even rechts en dan weer links het fietspad op. Het fietspad volgt de route van een voormalig kerkpad. Door het landschap liep al eeuwen een netwerk van paden van boerderij naar boerderij of naar het dorp waar de kerk stond. Aangekomen bij de weg gaat u links af over een overblijfsel van het Oude Riet de oorspronkelijke zuidgrens van het eiland Humsterland. De weg brengt u naar Niezijl, daar kunt u een bezoek brengen aan de kerk. Vervolgens gaat u via de Friesestraatweg terug naar Grijpskerk.

Route 3 vanuit Oldehove. ±17,5 km, blauwe route
De route start bij de kerk in Oldehove. Via de Schoolstraat links af de provinciale weg op en het dorp uit. Zo’n 2 kilometer buiten het dorp neemt u links een fietspad richting Niehove. Komt u weer bij een weg, dan gaat u rechts af naar Niehove. Na een bezoek aan het dorp, gaat u via dezelfde weg het dorp weer uit. Maar nu neemt u de eerste weg rechts, de Frijtumerweg. Bij de T-kruising links, dwars over de wierde Frytum dat een archeologisch monument is. Bij het elektriciteitshuisje naar rechts de Jensemaweg op. Rechts van de weg lag de voormalige geul het Oude Riet, oorspronkelijk de zuidgrens van het eiland Humsterland. Het land ligt nu hoger dan het oude kwelderland links van de weg. Als de weg een scherpe bocht naar links maakt, gaat u rechtdoor het fietspad op. Na ongeveer 750 meter slaat u links af naar de Piloersemaborg. Fiets de oprijlaan van de borg af, steek de weg over en ga richting Fransum. Wanneer de weg een scherpe bocht naar links maakt, blijft u de weg volgen. U neemt de eerste weg links, bij de wierde Hardeweer. Deze Oldijk is een restant van de oude bedijking van Middag. Het laatste stuk heeft nog duidelijk de vorm van een dijk. Men moet zich daarbij realiseren dat zo’n dijk vroeger niet veel hoger was dan zo’n 2 meter. U rijdt door tot aan de T-kruising en slaat links af. Bij de volgende T-kruising rechtsaf het Oldehoofster kanaal over en dan links af het dorp Saaksum in. Saaksum is in z’n geheel een beschermd dorpsgezicht n ligt prachtig op een wierde. Op het kerkhof ligt onder andere de dichter J. O. Jellema begraven. Vanuit Saaksum kunt u via een fietspad terug naar Oldehove. U kunt ook over de Englumer weg, die langs de dijk van het Reitdiep loopt. U komt dan langs de onlangs gerestaureerde wierde van Englum.