Home Organisatie Monumenten Activiteiten Terugblik Weblinks Contact Zoeken
 



Open Monumentendag 2015
Over Grijpskerk en de monumenten aldaar
Grijpskerk is rond 1500 ontstaan aan de oude zeedijk nadat de Ruige Waarden waren ingepolderd. De naam Grijpskerk komt van de Groninger jonker Nicolaas Grijp. Nicolaas Grijp bewoonde de borg ter hoogte van de huidige Jonkerslaan. De borg werd later bekend onder de naam Reitsemaborg. Nicolaas Grijp gaf opdracht tot de bouw van een kerk op het borgterrein. In de 80-jarige oorlog werd de kerk door brand verwoest. De kerk werd tussen 1607 en 1612 herbouwd op de fundamenten van de oude kerk.
Het oude gemeentehuis / Crawfurd’s Corner
Het oude gemeentehuis van Grijpskerk werd gebouwd in 1913 naar een ontwerp van de architect Klaas Siekman uit Zuidhorn. Naast Berlage invloeden heeft het verschillende Jugendstil kenmerken. Het gemeentehuis bleef in gebruik tot 1990 toen Grijpskerk opging in de gemeente Zuidhorn.
Nu is er Crawfurd’s Corner gevestigd, Guesthouse en een plaats voor meetings en events.
Molen “De Kievit”
Deze korenmolen is gebouwd in 1899 door molenmaker Noordewier uit Niezijl.
De Aykemaborg
De Aykemaborg, bewoond door de familie Aykema, wordt voor het eerst genoemd in 1495. Later woonden er leden van de geslachten Clant en Von Inn- und Kniphausen. Baron Willem Von Inn- und Kniphausen, heer van Nienoord, probeerde de borg eerst te verhuren, maar besloot uiteindelijk de borg in 1768 af te breken.
Het transformatorhuisje
In het begin van de 20ste eeuw kwam de elektriciteit ook naar het platteland van Groningen. Transformatorhuisjes werden een vertrouwd beeld. In de bouw van dit transformatorhuisje zijn duidelijk invloeden van de Amsterdamse school te herkennen.
Op het huisje is een plaquette aangebracht en er staat een oude fiets voor, gemaakt door Gert Sennema. Dit herinnert aan het najaar van 1944. Burgemeester van de Nadort van Grijpskerk kreeg van de Duitse bezetter de opdracht om alle beschikbare mannen in de gemeente zich te laten melden voor de Arbeitseinsatz. Hij wilde hier niet aan meewerken en dook onder. Maar eerst zorgde hij ervoor dat twee verzetsmensen het bevolkingsregister per fiets in dit transformatorhuisje verborgen. Daar bleef het tot de bevrijding liggen.
‘t Piepke
Dit kleine boogbruggetje is gebouwd in 1802 door Klaas Jans de Waard, bewoner van de boerderij met de naam Aykemaheerd gelegen tegenover het bruggetje. Het bruggetje ligt over wat vroeger een schipvaart was, die vanaf Munnekezijl naar ’t Hoekje liep. Klaas Jans de Waard kon over het bruggetje naar zijn land aan de andere kant van de dijk komen.
Kluften en Waarden
De stichting Kluften en Waarden heeft in de boerderij aan de Waard- weg het archief over Grijpskerk ondergebracht met veel foto’s, ansichten, artikelen en kranten- knipsels.

Over orgels in Zuidhorn
Als ergens de leus “Er gaat niets boven Groningen” voor geldt, dan is het wel voor het Groninger orgelbezit. In de provincie Groningen bevindt zich een ongekend aantal orgels uit welhaast iedere periode van de orgelbouw. De namen van Arp Schnitger en Albertus Anthonie Hinsz worden daarbij meestal als eerste genoemd. In het Westerkwartier vinden we geen instrumenten van deze fameuze orgelbouwers, maar er is genoeg om van te genieten. In de Dorpskerk van Zuidhorn vinden we een instrument van Snitger/Freytag (1793), in hetzelfde dorp staat in De Rank een vrij recent instrument van Van Vulpen (1989). In Grijpskerk vinden we een instrument van Van Dam uit 1832 en in Niezijl kunt u een bezoek brengen aan het woonhuis van Sietze de Vries. In een deel van zijn woonhuis, de voormalige kerkzaal van de Gereformeerde Kerk (Vrijg.), staan twee orgels: een instrument van Marten Eertman (1907) dat nog gerestaureerd en uitgebreid wordt en een Engels instrument.

Het orgel in de kerk van Grijpskerk werd in 1832 gemaakt door de orgelmakers Luitjen en Jacob van Dam. Het heeft twee manualen, vijftien registers en aangehangen pedaal. Het werd betaald uit een legaat van Aaltje Thomas Wiersema. Haar naam staat op de voetlijst van de orgelbalustrade. In 1868 herstelde Petrus van Oeckelen het orgel na een brand. Hierbij kreeg het instrument de favoriete kleuren van deze orgelmaker: rijtuigzwart met goud. In 1927 verving Klaas Doornbos enige registers door nieuw pijpwerk. Deze registers bleven gehandhaafd bij de restauratie door de orgelmakerij Reil in 2010.
In de Gereformeerde kerk vrijgemaakt De Rank in Zuidhorn
bevindt zich een nog jong orgel, vergeleken met de andere instrumenten in de regio. Het werd in 1989 opgeleverd door de firma Van Vulpen en geplaatst in de in 1985 gebouwde kerk. Bij de bouw van het orgel liet de orgelbouwer zich inspireren door instrumenten uit het eind van de zeventiende en het begin van de achttiende eeuw. Het orgelfront heeft een klassieke, symmetrische indeling.
Het blinderingssnijwerk is van de Zwitserse kunstenaar Jeanot Bürgi. Het orgel heeft vijfentwintig registers op hoofdwerk, rugwerk en pedaal en een gemodificeerde middentoonstemming.
In de dorpskerk van Zuidhorn vond op 1 april 1793 de inwijding plaats van het nieuwe orgel dat de compagnons Heinrich Hermann Freytag en Frans Casper Snitger jr. hadden gebouwd. Het ging om een eenmanualig orgel met aangehangen pedaal en twaalf registers. In 1877 bracht Petrus van Oeckelen verscheidene wijziging-en aan en herintoneerde hij het instrument. In 1924 werd het orgel door de firma Van Dam te Leeuwarden omgebouwd tot een tweemanualig pneumatisch instrument. Verscheidene registers werden vervangen door meer bij de smaak van de tijd passende stemmen.
In de loop van de tijd werd het orgel steeds minder goed bespeelbaar, tot het in een desastreuze toestand verkeerde. Jarenlang is geprobeerd voldoende geld in te zamelen voor de restauratie. Uiteindelijk lukte dat en restaureerde Mense Ruiter Orgelbouw te Zuidwolde in samenwerking met Orgelmakerij Van der Putten te Finsterwolde het orgel. In juni 2012 werd het opnieuw in gebruik genomen. In wezen ging het om een reconstructie: de windladen, de windvoorziening, de claviatuur en het speel- en registermechaniek werden geheel nieuw gemaakt. Acht registers van Snitger/Freytag bleven bewaard. De registers Trompet, Nassat, Sesquialter en Mixtuur werden nieuw gemaakt.